Türkiye'nin Yapay Zeka Hamlesi: 2030 Vizyonu “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet”

Türkiye Yapay Zekada Rotasını Çizdi: “Fark et, İstifade Et, Üret ve Yönet”!

Türkiye, yapay zeka yarışındaki yol haritasını dört kelimeyle açıkladı: Fark et, istifade et, üret ve yönet. 2026-2030 dönemini kapsayan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı; 81 ilde yapay zeka atölyelerinden 5 milyon kişiye eğitime, 1 GW veri merkezi kapasitesinden en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesine kadar dikkat çeken hedefler içeriyor.

Yapay zeka artık yalnızca teknoloji şirketlerinin ya da bilim insanlarının gündeminde değil. Sağlıktan savunmaya, eğitimden sanayiye, tarımdan kamu hizmetlerine kadar hayatın hemen her alanını değiştiren bu teknoloji, ülkeler arasındaki rekabetin de en önemli başlıklarından biri haline geldi.

Türkiye ise bu yarışta nasıl bir yol izleyeceğini açıkladı.

İstanbul'da düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nde açıklanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, 2026-2030 döneminde atılacak adımları ortaya koydu.

Planın dikkat çeken tarafı ise hedeflerin dört temel ifadede toplanması:

Fark et. İstifade et. Üret. Yönet.

Peki bu dört başlık Türkiye'nin yapay zeka yolculuğunda ne anlama geliyor?

1. FARK ET: Yapay Zeka Toplumun Tamamına Yayılacak!

Planın ilk aşaması farkındalık.

Türkiye, yapay zekanın yalnızca uzmanların konuştuğu bir teknoloji olmaktan çıkarak toplumun geniş kesimleri tarafından anlaşılmasını hedefliyor.

Bu kapsamda 81 ilde yapay zeka okuryazarlığı atölyeleri kurulması planlanıyor.

Hedef oldukça büyük: İki yıl içinde 5 milyon vatandaşın yapay zeka konusunda eğitim alması.

Ancak insan kaynağı hedefi bununla sınırlı değil.

Plan kapsamında 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyonelinin yetiştirilmesi hedefleniyor.

Yani ilk adım açık: Türkiye, yapay zeka dönüşümünü toplumun mümkün olduğunca geniş bir kesimine ulaştırmak istiyor.

2. İSTİFADE ET: Yapay Zeka Kamu ve Ekonominin İçine Girecek!

İkinci aşamada soru değişiyor:

Yapay zekadan nasıl daha fazla yararlanabiliriz?

Plan kapsamında yapay zekanın kamu hizmetlerinde ve ekonominin farklı alanlarında daha yaygın kullanılması hedefleniyor.

Elektronik devlet hizmetlerinin yapay zeka destekli kamu hizmetleriyle dönüştürülmesi planlanırken, kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması öngörülüyor.

Sağlık, enerji ve akıllı üretim gibi öncelikli alanlarda faaliyet gösteren KOBİ'lerin yapay zeka teknolojilerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla yapay zeka kuponlarının devreye alınması da planın başlıkları arasında.

Bu aşamada verinin rolü de kritik.

Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden erişime açılması hedefleniyor.

3. ÜRET: Türkiye Kendi Yapay Zeka Teknolojisini Geliştirecek!

Üçüncü kelime, planın en iddialı başlıklarından biri:

Üret.

Türkiye'nin hedefi yalnızca dünyada geliştirilen yapay zeka teknolojilerini kullanmak değil.

Kendi yapay zeka modellerini, uygulamalarını ve teknolojilerini geliştiren bir ekosistem oluşturmak.

Bu kapsamda Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ve Yapay Zeka Büyüme Fonu oluşturulması planlanıyor.

Araştırmacıların ve girişimcilerin desteklenmesi, yapay zeka şirketlerinin büyümesinin hızlandırılması ve yatırımcılara hazır altyapı sunacak yapay zeka büyüme bölgelerinin kurulması hedefleniyor.

Türkçe büyük dil modeli için de çalışmalar sürüyor!

Bu başlıkta en dikkat çekici alanlardan biri Türkçe büyük dil modelleri.

TÜBİTAK tarafından geliştirilen Bilge isimli yerli dil modeli için çalışmalar sürerken, farklı kurum ve kuruluşların Türkçe odaklı büyük dil modeli projeleri de bulunuyor.

Böylece Türkiye, yapay zeka teknolojilerinde yalnızca kullanıcı konumunda kalmak yerine kendi dilini ve ihtiyaçlarını merkeze alan teknolojiler geliştirmeyi amaçlıyor.

4. YÖNET: Türkiye Yapay Zekada Söz Sahibi Olmak İstiyor!

Dört kelimelik yol haritasının son aşaması ise belki de en büyük hedefi ortaya koyuyor:

Yönet.

Burada mesele yalnızca teknoloji geliştirmek değil. Yapay zekanın nasıl kullanılacağına, hangi standartların uygulanacağına ve geleceğin teknolojik düzeninin nasıl şekilleneceğine ilişkin süreçlerde Türkiye'nin daha etkin rol üstlenmesi hedefleniyor.

Plan kapsamında veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarına en az 10 milyar dolarlık, özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi hedefleniyor.

2030 yılına kadar Türkiye'nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 GW çıkarılması da planın önemli hedeflerinden biri.

Uluslararası yatırımcıların Türkiye'deki süreçlerini hızlandırmak amacıyla yatırımcılara tek pencereden, en fazla 30 iş günü içerisinde yol haritası sunulması da öngörülüyor.

Türkiye'nin OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının oluşturulmasında daha etkin rol üstlenmesi de “yönet” başlığının önemli hedefleri arasında.

İstanbul Uluslararası Yapay Zeka Vitrini Olacak!

Planın dikkat çeken bir başka ayağı İstanbul.

İstanbul'un yapay zeka alanında Türkiye'nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi merkezi olarak konumlandırılması hedefleniyor.

Bu kapsamda Terminal İstanbul'un girişimciler ile küresel yatırımcıları buluşturacak önemli merkezlerden biri haline getirilmesi planlanıyor.

Büyük Hedef, Şimdi Uygulama Zamanı!

Türkiye'nin yapay zeka yol haritası dört kelimeyle özetlenebilir:

• Fark et: Yapay zekanın dönüşümünü gör.
• İstifade et: Bu teknolojinin sunduğu fırsatlardan yararlan.
• Üret: Kendi teknolojini geliştir.
• Yönet: Geleceğin yapay zeka düzeninde söz sahibi ol.

5 milyon vatandaşa eğitim, 10 bin uzman, 100 bin uygulama profesyoneli, 2 bin kamu veri seti, 1 gigavat veri merkezi kapasitesi ve en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynak hedefi...

Rakamlar büyük.

Ancak asıl soru şimdi başlıyor:

Türkiye, yapay zeka çağında yalnızca teknolojiyi kullanan ülkelerden biri mi olacak, yoksa teknolojiyi üreten ve geleceğin kurallarının belirlenmesinde söz sahibi olan ülkeler arasına mı girecek?

Türkiye'nin 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı, bu soruya verilen en kapsamlı cevaplardan biri olarak önümüzde duruyor.